Fritz 21 deel 4: slot (databank en openingboek)

Databank
Samen met het programma krijg je ook een recente databank in het nieuwe cbh2-formaat (die ik met mijn oude CB 15 dus niet kan lezen, maar op zich is dat geen probleem, heb ik weer een reden om ook nog eens een nieuwe CB te kopen). De (niet-geanalyseerde “big”) databank is leuk als update (mijn meest recente databank (“mega” = met analyses) dateerde nog van 2018 – zo nu en dan aangevuld met gedownloade partijen).
De databank streeft geen volledigheid na zoals de “echte” databanken die bij het Chessbase programma horen (en vaak in één pakket ermee zitten). Dus geen volledige tornooien, (alle) belangrijke matchen, ...

Deze databank telt net iets meer dan één miljoen (niet-geanalyseerde) partijen, met als laatste partij Ponkratov-Samusenko (RUS-chT rapid) dd 19/10/2025. De eerste partij is Bird-Anderssen, London 1851. Dus geen renaissancepartijen van Greco, of zelfs Philidor, maar wel recente blitz en rapidpartijen – de selectie om tot één miljoen partijen te komen is niet gebeurd door het kaf van het koren te scheiden, maar door net niet willekeurig een selectie te maken.

Alle WK-matchen zitten erin, maar zo ontbreekt bv de match Morphy-Loewenthal volledig, net als bv de LSG-vierkamp, het laatste tornooi van Botvinnik, om er maar een paar te noemen. Partijen van legende Nona Gaprindashvili (º1941) zitten erin tot 2011 (ze speelde onlangs nog mee in het EK voor senioren, was daar met afstand de oudste deelneemster en scoorde daar nog 5,5/9. Laat het me zo stellen: deze databank is een tweedehands Mercedes. Je kan er veel mee, heeft updates gekregen, maar verre van volledig. Vooral geschikt voor mensen die hun oude databank willen aanvullen, zonder online sites als twic en lichess te moeten afschuimen. Niettemin, het gebrek aan volledigheid wat de canon van de schaakgeschiedenis betreft, is wat mij betreft een jammerlijk gemis. Deze databank zal je bestaande, meer volledige databank niet vervangen. Een korte vergelijking van het aantal partijen van bekende spelers toont mooi aan waar het aan schort: volledigheid. Waarom zou je blitz- en rapidpartijen toevoegen aan een databank die niet eens volledig is op het vlak van klassieke partijen?

Zoeken in de databank gaat zeer vlot, maar dat ligt eerder aan mijn hardware dan aan de efficiënte codering van de databank en het zoekalgoritme. De willekeurige opdracht “partijen van Kortschnoj (ja, Duitse spelling, net als bij Jussuopow, ik haat het) met een witte koning op g7” duurde misschien één seconde (max twee) en leverde drie partijen op. Nu we toch die zoekopdracht gedaan hebben, bekijk zeker eens Kortchnoi-Bruzon Batista (Hoogeveen 2001), wat na 38.Kg7 volgens Leela 0.32 zeer goede winstkansen geeft; in computernotatie: +0.84 of 70% winstkans. Bruzon verknalde het wat later met zijn 40ste zet. Maar dit terzijde.

Aangezien de aankoop onderwerp van een promotie was, geen extra goodies voor mij zoals een tijdelijke premium account of enkele gratis Chessbase Magazines, maar daar kan ik prima mee leven.

Openingsboek
Het openingsboek (OB): aangezien ik normaal niet een OB raadpleeg om mijn openingen te studeren, besteed ik hier meestal geen aandacht aan. De tijd dat ik met openingsboeken experimenteerde ligt al lang achter mij, en computer-computer partijen speel ik met stellingen uit mijn eigen partijen. Vandaag de dag kijk je ook eerder naar wat de computer zegt, ipv het openingsboek. Een openingsboek kan handig zijn voor mensen die eens een oude (half-weerlegde) variant op het bord willen brengen als verrassingswapen, maar ook hier ligt de strijd om het beste openingsboek al een tijdje achter ons.

Door de aankoop van enkele Fritz & co programma’s van Chessbase sinds de jaren 90 heb ik wel een en ander qua openingboek, maar nogmaals, intensief gebruik ik ze niet.

Maar met het materiaal dat ik heb, kan ik wel een vergelijking maken (zie ook de foto bovenaan het artikel - een vergelijking tussen het OB van FF2 en F21).

Bemerk het grote verschil in grootte tussen enerzijds het OB van DF12 en F21 en anderzijds FF2 – heeft het OB van FatFritz2 een optimalisatie ondergaan, of een efficiënte pruning, in vergelijking met de andere twee, die een min of meer vergelijkbare ratio stellingen/bestandsgrootte hebben?
Dus ja, voor mensen die een openingsboek handiger vinden dan wat in je eigen bib of op internet te vinden is, voor hen is Fritz21 misschien een aanrader. Maar wie zoals ik al snel naar de computer grijpt om de validiteit van een variant te checken, is een OB van zo’n 450000 stellingen enkel een bron om de populariteit van een zet te checken.

Tot zover deze bespreking van Fritz21. Wie al een tijdje geen Fritz meer gekocht heeft (zeg maar de afgelopen tien jaar), kan een update zeker overwegen. Wie een recentere versie heeft, kan gerust nog enkele jaren wachten - en hopelijk brengt Chessbase dan wel een meer foutvrije versie uit.