Goodbye Chess.com

Ik ben al een tijdje minder actief op schaakservers. Vooral deze zomer ben ik meer in (schaak)boeken gedoken en wat aan mijn openingen gewerkt.
Mijn voorkeursplatform online is en blijft lichess, gewoon omdat het een no-nonsense, gratis, reclamevrij platform is. Vooral dat laatste is voor mij belangrijk, in deze tijden van cookies en reclamebanners.

Recent wou ik nog eens mijn blitzpartijen downloaden van de twee sites waar ik actief op ben, en toen zag ik dat ik al sinds april geen partijen meer gespeeld had op chess.com. Het platform boeit me ook steeds minder qua schaaknieuws. Het “nieuws” is vooral navelstaarderij – iets wat ook heel duidelijk naar voor kwam in de Netflix-documentaire rond de ruzie tussen Niemann en Carlsen, waar het vooral over de oprichters van chess.com zelf ging. De Titled Tuesdays en andere blitzformaten (tot en meet 960-tornooien) krijgen volop aandacht, maar de gewone schaker ziet door de bomen het bos niet meer. De grote toptornooien worden wel nog gevolgd, en de partij-analyses van de geselecteerde partijen zijn goed, maar een tornooi waar geen top-tien speler (of Amerikaan) aan deelneemt, krijgt nauwelijks aandacht bij chess.com. Dat de focus van het platform vooral op Amerika ligt, is niet onlogisch, maar voor een wereldwijd platform, is dat dan toch weer wel een gemis.

Ook het dieper duwen van het nieuwskanaal op de site vond ik storend. Schaaknieuws is misschien mijn grootste verslaving en als ik een paar klikken extra moet doen, om dan toch maar tweederangs nieuws te kunnen lezen, no thanks. Vroeger was het nieuws een menu-item in de linker menubalk, maar nu zit het onder “gemeenschap” – voor mij een indicatie dat nieuws in het concept van chess.com gedaald is in waarde. En dat is jammer, want ze hebben wel degelijk goede schaakjournalisten (Peter Doggers! Batgirl!) rondlopen in hun kantoren.

Dan blijft Chessbase het als nieuwssite toch wel beter doen als bron van schaaknieuws, mede dank zij de extra talen (F,D,S) met bijhorende focus, en het aparte Indische platform. Hun Playchess-platform wordt voornamelijk in stand gehouden door Duitse spelers, maar draait qua populariteit diverse ordegroottes onder lichess en chess.com, ondanks de claims van de Chessbase-leiding dat het platform nog relevant is.

Nu ChessUp een “slim elektronisch schaakbord” op de markt gebracht heeft (met naadloze integratie met chess.com inbegrepen) en daar meer dan genoeg reclame rond maakt (ik zie het om de haverklap passeren op youtube), heb ik een beetje genoeg van chess.com & co. Chess.com is gewoon te opdringerig, en dan haak ik af – informatie (en daar behoort ook reclame toe) verwerk ik op mijn tempo, niet op het tempo van de adverteerder, en zeker niet als ik om de haverklap reclame moet wegklikken, terwijl de beleving acheruit gaat.

Het spelen zelf dan. Lichess is snel – je klikt op een speelknop en binnen de 5 seconden ben je meestal al aan het spelen. Bij Chess.com moet je eerst de reclame wegklikken en blijf je als niet betalende speler reclame zien en achteraf zijn je analysemogelijkheden beperkt. Het Amerikaanse systeem zeg maar; nu, ze draaien niet voor niets 150 miljoen omzet (en daar heb ik oprecht bewondering voor). Met 650 werknemers in chess.com mag dat ook wel. Ter vergelijking: de omzet van Chessbase wordt geraamd op 4 à 7 miljoen euro, dat is een factor 10 minder dan wat Levy Rozman in zijn eentje binnen haalt, en eerder in de grootteorde van wat de zusjes Botez bij elkaar harken).

Op chess.com word je om de oren geslagen met reclame, of vragen om toch maar een pro-account te beginnen. Het grappige is dat als je gratis chess.com wil gebruiken, je reclame te zien krijgt, terwijl als je betalend lid bent, je die reclame niet meer ziet. Met andere woorden: bedrijven betalen chess.com om reclame te tonen, maar chess.com krijgt geld van de gebruikers om die reclame niet te zien: dubbele winst, of de logica van modern internet (andere platformen doen het ook al zo). Zo is het niet moeilijk om aan een omzet van 150 miljoen dollar te raken.

Daarnaast zijn er de handige analysetools in lichess, waarvan ik de “opening-succes” grafiek één van de beste hulpmiddelen vind en regelmatig raadpleeg om mijn openingen bij te sturen (zit zoiets ondertussen al in een moderne versie van Chessbase? Alvast niet in mijn Chessbase15). Dergelijke tools heb ik nog niet teruggevonden op chess.com.

De bordervaring in lichess is door zijn eenvoud ook leuker, het scherm bij chess.com is “teveel aangekleed” en leidt af. Voor topspelers is chess.com ietsje aantrekkelijker dan lichess. Twee factoren komen hier in aanmerking om een verklaring te geven.

• De aanwezigheid van topspelers (Carlsen, Nakamura, ... vaak gesponsord, of vastgelegd met een exclusiviteitscontract) trekt andere (sub)topspelers aan,
• Het prijzengeld in de vele blitztornooien.

Dat follow-the-money effectief een factor is, toonde Firouzja nog eens aan door gewoon uit de Grand Chess Tour te stappen. Zelfs met een boete Saint-Louis moet het saldo nog positief zijn voor de Franse Iraniër om te kiezen voor het e-sports spektakel.

Één van de sterke punten van chess.com is ... chess.com. Het is gewoon de beste URL (vergelijk het met sex.com) voor schakers. De kans is groot dat iemand die voor het eerst online wil schaken zonder voorkennis wat er beschikbaar is, gewoon eens chess.com probeert – en zeker niet lichess.org. Zelf was mijn allereerste surfervaring op het internet naar de Internet Chess Club (ICC), nadat ik in New in Chess een artikel van Tim Krabbé had gelezen over zijn eerste ervaringen met online schaken. Het gevoel om voor de eerste keer tegen iemand te spelen die aan de andere kant van de wereld zit... het had iets magisch. Na enkele zwakke jaren is de ICC terug online. Recent is trouwens een vroege medewerker van de ICC overleden: Martin Grund (1952-2026), die opklom van administrator tot president van de online club.

Voor wie het zich afvraagt: heeft chess.com de naam ook voor andere landen geregistreerd? Chess.es is inderdaad van hen, net als chess.fr, maar ze hebben niet alles geregistreerd – dus wie geïnteresseerd is... Uit de bedrijfswereld zijn diverse voorbeelden van “onvolledige dekking” bekend, die de grote bedrijven soms veel geld hebben gekost.

Bij de ontwikkeling van de transistor en andere elektrische componenten en netwerken, zijn er twee wegen mogelijk: werken met spanningsbronnen (is intuïtiever en makkelijker te begrijpen), of met stroombronnen. Amerikaanse patenten baseerden zich vaak op de eerste methode, waarna Japanse bedrijven “zomaar” het principe konden overzetten naar een gelijkwaardig schema, maar gebaseerd op een stroombron. Patent en research-inspanningen omzeild en je kan meteen produceren.

In moderne tijden “vergat” Nissan zijn domeinnaam nissan.com te registreren, en was een Amerikaans IT-bedrijfje ermee weg (de bedrijfsleider heette effectief Uzi Nissan) – Nissan heeft nooit de naam kunnen claimen, de site eert tot op heden de (overleden) bezitter ervan. Het broodje-aap verhaal dat Coca-Cola hetzelfde overkwam in Japan is evenwel fictie, maar het overkwam wel McDonald’s, net omdat een wakkere journalist het gebrek aan alertheid in deze materie wou aankaarten.

chess.co.uk bestaat (grootste schaakwinkel van het VK), net als een paar andere chess.xx websites (chess.be is geregistreerd, maar niet publiek toegankelijk), zoals chess.ca (Canadese schaakfederatie). Chess.jp is dan weer te koop voor 2800 dollar.

Wat met andere extenties (top level domains)?
Chess.org is een schaakserver, Chess.gov is nog beschikbaar, net als Chess.tv – wie het ministaatje Tuvalu financieel wil bijspringen, kan dat dus (kostprijs op aanvraag). Chess.net is ook een speelserver, maar lijkt me zwaar gemodelleerd op lichess. Chess.biz is ook een speelserver, waar je voor geld kan spelen tegen relatief goede spelers – tarieven variëren van 5.30 USD tot 77 USD voor één partij... of het een populair platform is, is een andere vraag.

Dus waarom speelde ik dan op chess.com? Gewoon om "dat andere platform" eens te testen, om tegen andere spelers te spelen, om niet heel mijn repertoire op straat te gooien (iedereen kent ondertussen mijn lichess-namen), om wat ander nieuws te lezen dan dat van Chessbase, ... Aanvankelijk was ik heel tevreden over de automatische partij-analyse, maar die recent is ook in gebruik sterk beperkt. Uiteindelijk verdwijnen de pluspunten en blijf je over met een matige beleving, en dan stop je er gewoon mee.

Dus voor mij is spelen op chess.com een natuurlijke dood gestorven – uitgedoofd als het ware. Ik moet zeggen dat ik het niet mis.